خوراک پلتشده به دلیل مزایایی مانند بهبود عملکرد حیوان و کاهش زمان مصرف خوراک، به یک استاندارد صنعتی در پرورش دام و طیور تبدیل شده است. با این حال، حفظ کیفیت فیزیکی پلت پس از فرآیند تولید و جلوگیری از خرد شدن آن به “خاکه” (Fines)، یک چالش مهم در کارخانجات خوراکسازی است. تولید خاکه، نه تنها به معنای اتلاف انرژی مصرفی در فرآیند پلتسازی است، بلکه به دلیل چگالی انرژی کمتر و نیاز به انرژی بیشتر برای مصرف توسط حیوان، منجر به کاهش وزن بدن و افزایش ضریب تبدیل خوراک (FCR) میشود. در این مقاله، به بررسی نقش کلیدی افزودنیهای خوراک در بهبود کیفیت فیزیکی پلت و ارائه راهکارهای فنی برای کاهش این چالش میپردازیم.
اهمیت کیفیت پلت و تأثیر آن بر عملکرد حیوان
کیفیت پلت به عنوان نسبت پلتهای سالم به خاکه تعریف میشود. تحقیقات نشان داده است که جیرههای غذایی طیور که حاوی میزان زیادی خاکه هستند، منجر به کاهش عملکرد حیوان میشود. دلیل این امر، مصرف خوراک در مدت زمان طولانیتر و چگالی انرژی مؤثر کمتر در خاکه است. بنابراین، بهبود کیفیت پلت و به حداقل رساندن تولید خاکه، مستقیماً به افزایش راندمان تغذیه و سودآوری کمک میکند.
افزودنیهای موثر: پلت بایندرها و چربیهای مایع
در فرآوری خوراک، افزودنیهای مختلفی وجود دارند که میتوانند به بهبود کیفیت فیزیکی پلت کمک کنند. دو راهکار کلیدی در این زمینه عبارتند از:
پلت بایندرهای غیر رسی: این مواد، که از جمله افزودنیهای متداول در صنعت خوراک هستند، برای بهبود کیفیت خوراک پلت طراحی شدهاند. پلت بایندرهای غیر رسی با کاهش خاکه و افزایش سهولت و سرعت تولید، به بهبود شاخصهای کیفی خوراک کمک میکنند و برخلاف بایندرهای رسی، فاقد اثر تداخلی با ریزمغذیها و داروها هستند.
افزودن چربی پس از پلتسازی: چربی، یک ماده ضروری برای تأمین انرژی در جیره است، اما افزودن آن به میکسر میتواند به کیفیت پلت آسیب بزند. برای حل این تضاد، سیستمهای اسپری چربی مایع پس از پلتسازی توسعه یافتهاند. این روش نه تنها به حفظ کیفیت پلت کمک میکند، بلکه باعث میشود چربی به صورت موثرتری بر روی پلت و خاکهها توزیع شود.
مطالعهای در سال ۲۰۱۷ توسط پاپ و همکاران نشان داد که خاکهها نسبت به پلتها، چربی مایع بیشتری را جذب میکنند. این امر به دلیل نسبت سطح به جرم بیشتر در خاکهها است که به آنها اجازه میدهد مایع بیشتری را در واحد وزن جذب کنند. این توزیع نامتناسب، بر چگالی انرژی مؤثر اشکال مختلف خوراک تأثیر میگذارد و در نهایت عملکرد حیوان را تحت تاثیر قرار میدهد.
افزودنیهای مکمل برای بهبود فرآیند
علاوه بر پلت بایندرها، سایر افزودنیها نیز به طور غیرمستقیم به بهبود کیفیت خوراک کمک میکنند:
آنزیمها: آنزیمهای فیتاز، مانند OptiPhos، با عملکرد سریع و کارآمد، میتوانند ارزش غذایی خوراک را افزایش داده و بهرهوری از مواد مغذی را بالاتر ببرند. افزایش کارایی هضم، منجر به نیاز کمتر به برخی مواد اولیه و در نتیجه، فرمولاسیون بهینهتر خوراک میشود.
اسیدیفایرها: این مواد، که از ترکیب اسیدهای ارگانیک تشکیل شدهاند، با کاهش pH مانع رشد پاتوژنها شده و فلور میکروبی دستگاه گوارش را تنظیم میکنند. این امر به بهبود هضم و جذب مواد مغذی کمک کرده و عملکرد حیوان را بهبود میبخشد.
پروبیوتیکها: پروبیوتیکهای مقاوم به حرارت پلتسازی، مانند Ecobiol® Plus، با بهبود فلور میکروبی روده، به سلامت دستگاه گوارش کمک کرده و بهرهوری از خوراک را افزایش میدهند.
نتیجهگیری: نگاهی جامع به مدیریت کیفیت
کیفیت پلت، یک عامل تعیینکننده در راندمان تولید و سودآوری صنعت دام و طیور است. همانطور که مشاهده شد، ترکیبات مواد اولیه و شرایط فرآوری از جمله عواملی هستند که بر کیفیت فیزیکی خوراک تأثیر میگذارند. با این حال، افزودنیهای خوراک به عنوان یک راهکار مؤثر، میتوانند به شکل مستقیم و غیرمستقیم به افزایش دوام پلت و کاهش خاکه کمک کنند.
انتخاب افزودنیهای مناسب، مانند پلت بایندرها برای بهبود ساختار فیزیکی، و استفاده از روشهای نوین مانند اسپری چربی پس از پلتسازی، به مدیران کارخانهها این امکان را میدهد تا محصولی با کیفیت برتر تولید کرده، ضایعات را به حداقل برسانند و به بهبود عملکرد و FCR در واحدهای پرورشی کمک کنند. این رویکرد جامع، همکاری میان متخصصان تغذیه و تولید را تقویت کرده و به رشد پایدار در صنعت خوراک میانجامد.
